A LONTRA, A AUGA E AS ÁRBORES NOS ANCARES

A LONTRA, o maior animal acuático e carnívoro que habita os ríos dos Ancares, lévanos a coñecer, na Semana da Árbore e a Auga, cales son os principais ríos da nosa comarca e as súas características.

Por que é posible que a lontra sobreviva nos nosos ríos?
Que condicións precisa ter a auga que por eles discorre para permitir a vida de animais coma este?

Imos ver se descubrimos algo da man do libro de contos "VIAXE POLOS RÍOS E AS ÁRBORES DOS ANCARES".

A escritora nacida en Becerreá, Helena Villar Janeiro, fálanos no xornal "El Correo Gallego" sobre o libro, así como da importancia da celebración deste día. Podes ver o enlace ao artigo de opinión publicado no xornal aquí.

HELENA VILLAR JANEIRO

Días da árbore e da auga

A ESTAS alturas do mes de marzo, tocando o equinocio de primavera, prepáranse as celebracións do renacer da vida no noso ámbito xeográfico. A Terra, maltratada polos humanos, está sometida a unha degración que se inicia na parte habitada e acaba nos océanos a través das primeiras canles de comunición e propiciadoras de recursos vitais: os ríos. Ademais dos residuos nocivos que eles arrastran, está o problema da deforestación que acarrea a sobreexplotación do planeta. A merma arbórea fai recuar os espazos necesarios para o almacenamento da auga e a produción do osíxerno imprescindible para a vida.

Tomar conciencia dos problemas medioambientais leva a acotar zonas privilexiadas dotándoas de protección que preserve parte da biosfera e compense dos abusos dun desenvolvemento desaprensivo que só busca beneficios económicos, e cada vez fai máis ricos aos ricos e máis pobres aos pobres.

Ante uns feitos tan ameazadores para a vida do planeta, as accións compensatorias teñen que ir dirixidas á prevención, concienciando á sociedade e servíndose da educación institucional. A defensa do medioambiente é un contido compartido por todas as áreas do curriculum, pero precisa tamén tratamento puntual. Nesta dirección vai o libro que ven de editar a Deputación de Lugo sobre un dos espazos de máis forza telúrica da provincia, Os Ancares, celebrando alí os Días Mundias da Árbore e da Auga (21 e 22 de marzo).

Viaxe polos ríos e árbores dos Ancares. Reserva da Biosfera, é un pequeno manual que motiva o coñecemento dos montes ancareses de Navia, Cervantes e Becerreá mediante un percorrido no que se enlazan relatos literarios de nove escritores e escritoras vinculados a Lugo con cadansúa fotografía ilustrativa das diferentes paraxes desas montañas, desde a morea glaciar de Piornedo ata o Navia. Os microrrelatos van enchendo de maxia literaria a vida daquelas terras unidos polo fío condutor dunha pita do monte, ave protexida que adorna coas súa presenza as paisaxes que vai mostrando á infancia lectora.

Dirixido aos centros de ensino primario, incorpora ao principio un pequeno esquema como suxerencia das actividade de cada un dos días e remata con tres páxinas de información complementaria e debidamente fragmentada para aprofundar no coñecemento do bosque, das árbores e da auga.

A AUGA, UN BEN NECESARIO PARA A VIDA DAS PERSOAS.

A auga, un ben necesario para a vida das persoas, será o tema que nos ocupe agora unha tempada. 

En Galicia sempre se escribiu sobre a auga, sobre os ríos, as lagoas... A súa importancia é e foi vital para o desenvolvemento da vida e da economía. 

Manuel María, poeta da Terra Chá, escribira algunhas palabras sobre o río Miño: 

"O Miño é vello e é tristeiro:

sempre vai mudo e vai senlleiro.

No inverno semella que marmura

un sagredo con forte voz escura.

Ún escoita, atento e espranzado, 

e o vello Miño sempre vai calado."

Será esta sinal da importancia da auga para ás persoas?

Logo de buscar na biblioteca libros que nos falen da auga, imos ver "El hombre y la Tierra: la conquista del agua."

Félix Rodriguez de la Fuente fálanos dunha ave e un mamífero que se adaptaron perfectamente á vida nos ríos de montaña. 

 

MIGRACIÓNS NAS NOSAS FAMILIAS

Sendo as migracións un fenómeno mundial, hoxe imos coñecer a experiencia de Miguel e Carmen, os avós de Samara e Xoel que nos falarán sobre a súa experiencia como emigrantes na década dos 60.

De seguro a súa experiencia nos axudará a comprender moito mellor  a emigración e a inmigración e trataremos de comprender que non é algo tan lonxano, se non que está moi presente na nosa realidade actual.

Agardamos disfrutar da compañía na escola!

A emigración no Concello de Becerreá from crislgt

Algunhas fotos do día compartido...

E para rematar o video da canción "Papeles mojados" de Chambao, na que nos fala da outra cara: a inmigración en España.

OS SECTORES ECONÓMICOS NA PRENSA E A DEBATE

Cinco de cada cen persoas en España e doce de cada cen en Galicia traballan no sector primario.

Sendo no noso concello, o Concello de Becerreá, un 80 % da poboación a que traballa neste sector imos observar a seguinte gráfica:

Cal foi a evolución dos diferentes sectores económicos dende o ano 1900 ata o ano 2010?

Cal foi o sector económico que maior evolución experimentou?

Que sucede co sector secundario?

E co primario?

Imos ver agora un par de noticias de actualidade. Un artigo do xornal "El País" do domingo 25 de novembro de 2012 relacionada coa industria alimentaria.

Para Todos La 2 - ONG: Grain

• Para Todos La 2 - ONG: Grain

Poboación e actividades económicas.

Coñecemos o Concello, as parroquias nas que vivimos, cantas persoas viven e a densidade media da poboación. Observamos, e concluimos, que o noso concello ten unha densidade media de poboación moi inferior á media de Galicia, menos de 25 hab./km2. A densidade media de Galicia atópase en 94 hab./km2.

A parroquia máis poboada é a de San Xoán de Becerreá, capital do concello e cabeceira de comarca. Hai unha parrroquia que sobrepasa os 25 hab./km2. E a parroquia de Ousón.

Cos datos extraídos elaboramos o noso propio mapa de densidade de poboación do Concello.

Aquí temos algúns artigos publicados na prensa que falan da situación demográfica tanto a nivel estatal como autonómico. A súa lectura, e posterior análise, achegaranos á realidade actual da sociedade da que formamos parte.

- Fenómeno das persianas pechadas.
- Despoboamento. 
- Saldo migratorio negativo en Galicia
- Crecemento poboacional nos últimos 10 anos e decrecemento nos vindeiros anos. 



Agora imos estudar que ocorre coas persoas que aquí viven, a que se adican as nosas familias? Que traballos desenvolven? Cal é o uso principal da terra?

Para comezar algúns datos:

SOCIOECONOMÍA

A base productiva do Concello de Becerreá atópase no sector primario, ocupando ao 80 % da poboación activa. Agricultura e gandeiría están íntimamente integradas. A superficie cultivada representa o 7'76 % da superficie total, ocupando o resto o policultivo de montaña. Prados e pastos supoñen o 11 % fronte ao espazo forestal que ocupa o 77 %. Polo que se refire ás explotacións agrícolas, conviven o policultivo de autoconsumo e o cultivo do cereal. A cabana gandeira intensificouse, destacando a cabana bovina con 3.753 cabezas, destinándose o 50 % á producción da cuota láctea. O tamaño destas explotacións é reducido, de carácter familiar, cunha media inferior ás 10 cabezas por unidade de explotación. Os subsectores porcino, ovino e equino teñen menor presenza. A explotación forestal está magníficamente representada nos poblados bosques de carballos, castiñeiros, pinos, e bidueiros. En canto ao sector secundario, depende principalmente do sector agropecuario, como é a explotación da riqueza forestal. O sector servizos, en crecemento, tenta centrar a súa oferta no turismo rural. O comercio é ao por menor, de estructura familiar  e ten a capital municipal como principal foco de actividades e de servizos.

POBOACIÓN EN VIVENDAS FAMILIARES OCUPADA SEGUNDO SEXO E RAMA DE ACTIVIDADE

	Total	Homes	Mulleres
Total	1.313	780	533
Agricultura, gandería, caza e silvicultura	555	305	250
Pesca	0	0	0
Industria	56	45	11
Construcción	138	132	6
Servizos	564	298	266

A nivel mundial podemos observar AQUÍ como se distribúe a poboación.

AS PARROQUIAS DO NOSO CONCELLO

Unha vez temos as entrevistas que fixemos a nosa familia, podemos tirar varias conclusión ás que chegamos entre todas... Imos ver cales son:

- En todas elas hai poucas casas habitadas. As aldeas sofren un problema de despoboamento.
- En todas as parroquias hai escolas e todas están pechadas. O número medio de nenos e nenas que       chegaron a ir a estas escolas é de unha media de 40 persoas.
- O principal sector económico é a agricultura e a gandeiría.
- O fenómeno migratorio deuse e dase na práctica totalidade das parroquias.

Agora continuamos co traballo...
Sabemos que é unha parroquia? Coñecemos todas as parroquias do noso Concello?
Imos aló! Tentaremos ubicar as nosas aldeas no mapa e coñecer onde viven os nosos compañeiros e compañeiras e as características das súas aldeas... Serán similares ás nosas???

AS PARROQUIAS DO CONCELLO DE BECERREÁ

A QUE PARROQUIA PERTENCE A MIÑA ALDEA?

QUE É UNHA PARROQUIA? BUSCA MÁIS INFORMACIÓN SOBRE A TÚA PARROQUIA.

CANTAS ALDEAS HAI?  CANTOS HABITANTES TEN? CANTOS HOMES E CANTAS MULLERES?

CONSULTA:

http://es.wikipedia.org/wiki/Parroquia_(religi%C3%B3n)

http://es.wikipedia.org/wiki/Parroquia_(civil)

http://www.concellodebecerrea.com/parroquias/vilouta-sta-maria/

ONDE VIVIMOS? A PARROQUIA E AS PERSOAS QUE A HABITAN

Continuando co traballo na aula de 5º  seguimos a nosa andaina polo territorio.
Unha vez visto o relevo e as súas características comezamos a observar ás persoas que nel habitan...

Os e as súas poboadoras, como se organizan, os movementos migratorios, as principais actividades económicas, etc.

Pare elo comezaremos cunha enquisa nas nosas casas... As nosas avoas e os nosos avós. As nais e os pais, tías e tíos, a nosa familia, axudarannos a saber un pouquiño máis do presente pero, sobretodo, do pasado. Daquelo que nós non podemos ver pero que eles e elas viviron e, de seguro, teñen un bó recordo.

Algunhas das preguntas que podemos facernos son as seguintes:

A CONTINUACIÓN E DE COR VERMELLO SINALAMOS AS RESPOSTAS DAS FAMILIAS ÁS CUESTIÓNS PLANTEXADAS...

- En que parroquia vives?

Cereixal, Pereira de Cervantes, Vilar de Pousada, Dorna de Cervantes, Pando, Tortes, San Xoán de Becerreá, Cadoalla, Navia de Suarna e Guilfrei. 
Temos en conta aquí que algunhas familias falan das parroquias onde naceron e que pertencen ao Concello de Navia de Suarna ou de Cervantes.

- Cantas casas hai? Delas, cantas están habitadas?

De media, máis da metade das casas das parroquias están deshabitadas.

- Hai máis homes ou máis mulleres?

En cinco parroquias hai máis homes ca mulleres. Sendo en catro delas onde o número de mulleres é superior ao de homes. 

- Que actividade económica é a predominante na parroquia?

Na totalidade das parroquias o sector predominante é o sector primario. A agricultura e a gandeiría.

- Coñeces algunha persoa da túa parroquia que fora ou sexa emigrante? A ónde emigrou?

Agás dúas familias, todas coñecen a persoas que foron ou son emigrantes. Os países de destino foron Arxentina, Venezuela, Francia, Inglaterra, Suiza ou Alemaña.

- Hai máis nenos ou nenas ca ti? Cando naceu o último neno ou nena?

Na maioría das parroquias hai máis nenos ou nenas que nós. Elisa en Cadoalla e Laura en Pando sinalan que as últimas nenas en nacer foron elas, no ano 2002.

- Hai escola na túa parroquia? Está aberta? En que ano se pechou? Cantos nenos e nenas chegaron a ir á esta escola?

En todas as parroquias hai escola e todas están pechadas, agás en Navia de Suarna onde aínda está a escola de educación primaria e o primeiro ciclo da ESO. Sinalan que a media de alumnado que chegou a ir a estas escolas foi dunhas 40 persoas e os anos de peche foron arredor de 1978 - 1981.

Podemos continuar o traballo traendo á escola algunha fotografía destas antigas escolas que, deseguro, teñen moita historia que contarnos... Alguén se anima?

Agardaremos pois a colaboración das nosas familias para ir resolvendo estas dúbidas e coñecendo pouco a pouco as características da poboación das nosas parroquias, concello ou comarca.

Alá vamos!

Mapa de Galicia e situación do Concello de Becerreá, Comarca dos Ancares.